Yolda Lastik Patlarsa Ne Yapılmalı, İlk Üç Dakika

Lastik patlaması, sürücülerin en çok panikledikleri arızalardan biri. Sebebi de anlaşılır: gürültü ani, araç bir tarafa çekiyor ve direksiyon ağırlaşıyor. Ama yapılacaklar aslında kısa bir liste ve sırası önemli. Aşağıda bu sırayı ve en sık yapılan hatayı yazdık.

İlk saniyeler: direksiyon ve gaz

Ön lastik patlarsa araç patlayan tarafa doğru çeker ve direksiyon belirgin şekilde ağırlaşır. Arka lastikte ise arka taraf sallanır, direksiyon nispeten normal kalır. İkisinde de yapılacak şey aynı:

• Direksiyonu iki elle sıkı kavrayın ve düz tutun. Aracı düzeltmeye çalışırken ani hareket yapmayın.
• Ayağınızı gazdan çekin, ama frene basmayın. Araç kendi kendine yavaşlasın. Patlak lastik zaten büyük bir sürtünme yaratıyor ve yavaşlama beklediğinizden hızlı olacak.
• Hız düştükçe yavaşça yanaşın. Sinyal verin, şeridi kontrollü değiştirin ve emniyet şeridine ya da bankete çıkın.

Sert fren neden tehlikeli? Çünkü dört lastikten biri sürtünmesini kaybetmiş durumda. Bu asimetri altında yapılan sert fren, aracı patlayan tarafa doğru döndürür. Aynı sebeple direksiyonu ters yöne kırarak "düzeltmeye" çalışmak da işe yaramaz.

Nerede durmalı?

İdeali, aracı trafiğin akışından tamamen çıkarmak. Öncelik sırası şöyle: banketin dışı, banket, emniyet şeridi. Şerit ortasında durmak son çare, ama başka seçenek yoksa orada durup dörtlüleri yakmak, patlak lastikle devam etmekten iyidir.

Durduğunuz yerde iki şeye bakın: zemin düz mü ve arkanızdaki görüş mesafesi yeterli mi. Viraj çıkışında veya tepe üstünde durmak, arkadan gelen sürücünün sizi çok geç görmesi demektir. Mümkünse birkaç yüz metre daha ilerleyip görüş açık bir noktada durun; patlak lastikle o mesafeyi gitmek lastiği bitirir ama can güvenliği lastikten önce gelir.

Beklerken: araçta kalmayın

Durduktan sonraki sıralama şu: dörtlüleri yakın, reflektif yeleği araçtan inmeden önce giyin, üçgen reflektörü aracın arkasına koyun ve yolcularla birlikte bariyerin arkasına, yani aracın arkasına ve yoldan uzağa, geçin.

En sık yapılan hata araçta beklemek. İçerisi güvenli hissettirir ama değildir: emniyet şeridinde duran araca arkadan çarpma, yol kenarındaki en ölümcül kaza tiplerinden biridir. Araç yenilenebilir, siz yenilenemezsiniz.

Otoyoldaysanız bu sıralamanın ayrıntısı ve reflektör mesafesi gibi somut değerler Kuzey Marmara Otoyolu sayfamızın güvenlik bölümünde yazılı, otoyolda hızlar yüksek olduğu için oradaki kurallar daha katı.

En pahalı hata: "en yakın lastikçiye kadar giderim"

Bu, sahada en sık gördüğümüz ve en çok paraya mal olan karar. Mantığı anlaşılır: araç zaten patlamış, birkaç kilometre daha gitmekle ne olacak?

Olan şu: havası tamamen inmiş bir lastikle gidildiğinde lastiğin iç yüzeyleri birbirine sürtünür ve aşınır. Bu aşınma dışarıdan görünmez, lastik sökülüp içine bakılınca ortaya çıkar. Ve bir kez oluştuğunda o lastik artık onarılamaz. Yani tamir edilebilecek bir lastik, tamir edilemez hâle gelir.

Buna jant riski de ekleniyor. İnik lastikle giderken jantın kenarı doğrudan zemine basar; eğrilik veya çatlak oluşursa yeni lastik takılsa bile hava tutmaz ve jant da değişir.

Kısacası: birkaç kilometre kazanmak için bir lastik ve bazen bir jant kaybediliyor. Durup beklemek, neredeyse her zaman daha ucuz.

Stepneyi kendiniz takmalı mısınız?

Güvenli bir yerdeyseniz, zemin düzse, ekipmanınız varsa ve gündüzse, evet, takabilirsiniz. Bu koşullardan biri bile eksikse cevap değişir.

Kriko kurmak, aracın yola bakan tarafında çalışmayı ve geçen trafiğe sırtınızı dönmeyi gerektirir. Banket darsa, gece ise ya da trafik yoğunsa beklemek değiştirmekten güvenlidir. Ayrıca yeni araçların önemli bir bölümünde stepne yerine tamir kiti var ve kit her hasarı kapatmıyor, bu konuyu stepne yoksa ne yapılır yazımızda ayrıntısıyla ele aldık.

Ararken hangi bilgileri vermelisiniz?

Yardım çağırırken şu iki bilgi süreci belirgin şekilde hızlandırıyor:

1. Neredesiniz. WhatsApp'tan canlı konum en hızlısı. Otoyoldaysanız gişe adı, kilometre tabelası ve gidiş yönü.
2. Araç tipi. Otomobil, hafif ticari, ticari.

Sonrasında ne oluyor?

Sahada lastik janttan sökülür ve iç yüzeyi kontrol edilir. Hasar sırt bölgesindeyse ve 6 mm'yi geçmiyorsa çoğunlukla onarılır; yanaktaysa onarılmaz. Bu ayrımın tamamını ve hangi yöntemin ne zaman kullanıldığını patlak lastik tamiri sayfamızda yazdık.

Onarılabilir çıkarsa yola aynı lastikle devam edersiniz. Onarılamıyorsa stepne takılır ya da uygun ölçüde lastik konuşulur. Her iki durumda da ne yapılacağını ve ne tutacağını işe başlamadan önce söylüyoruz.